570-VUB Oefenplein – overzichtsplan en gebouw van de toegepaste wetenschappen EM/STIC

ULB – Universiteitscampus Oefenplein, Brussel
50°49’10,56″N/4°23’48,81″E

Wedstrijd op uitnodiging. Bekroond project. In het stadium van aanbesteding.

Omschrijving:

Het overzichtsplan

Op termijn wenst de ULB op de campus Oefenplein alle faculteiten te groeperen die kunnen bijdragen tot de vorming van een internationale “wetenschappelijke en technische pool”.

Het overzichtsplan wil de criteria inzake energie en milieu optimaliseren met het oog op een nieuwe rationele eenheid van de site.

Naargelang van het opgelegde programma voor een site met een oppervlakte van 9,7 ha voorziet het nieuwe overzichtsplan 101 000 m² nieuwe gebouwen, het behoud van 54 000 m² bestaande gebouwen en de afbraak van 8 440 m² gebouwen.

De nieuwe gebouwen worden geplaatst volgens de windstreken en optimaal georiënteerd in overeenstemming met hun functies.

De woningen komen aan de oost-westrand van de VUB-site. Deze voor de woningen ideale oriëntering voorkomt dat ze tegenover de faculteitsgebouwen liggen.

De kantoren en laboratoria van de gebouwen van de Toegepaste Wetenschappen (TW), de Aardwetenschappen, Biologie en de uitbreidingen voor Scheikunde zijn grotendeels noord-zuid gericht, om de zonweringen en de zonnewinsten te optimaliseren.

Om rationele redenen op het gebied van constructie en samenstelling worden de nieuwe gebouwen rond het “Forum” uitgelijnd op de orthogonale assen ervan.

De uitbreiding van gebouw A van Scheikunde volgt eveneens de assen van het aanpalende gebouw.

De relatief kleine hoogte van de nieuwe gebouwen (van G+1 tot G+5) doet de bestaande gebouwen N-O en B-C domineren als de hoogste gebouwen van de campus, conform het initiële principe van het stedenbouwkundige plan voor het Oefenplein.

De bestaande of geïsoleerde kleine gebouwen worden aangepast om de opening van de site naar de stad te maximaliseren. De paviljoenen T en Ch worden opgenomen in de parkings in de sokkel van de woongebouwen en de paviljoenen P00, H en M worden afgebroken aangezien hun functies elders ondergebracht zijn.

De as die de twee campussen van de ULB, Solbosch en Oefenplein, verbindt, wordt natuurlijk verwerkt als belangrijkste as voor toegang en perceptie van de Oefenpleinsite. Aan het einde van deze as worden de voetgangers op de campus onthaald op een parkplaats. Het is de meest symbolische en meest zichtbare plaats van de site; ze opent de campus zeer ruim naar de Pleinlaan en de Triomflaan, in een uitnodigend gebaar naar de mensen in de stad. De toegang tot deze plaats is hoofdzakelijk voorbehouden aan voetgangers, fietsers en openbaar vervoer; auto’s en vrachtwagens moeten verder naar het Noorden aanrijden.

Het gebouw van de nieuwe bibliotheek komt zeer centraal, als een eminent gebouw op de parkplaats, net zoals het Centre d’Action Laïque (CAL), een geïsoleerd bestaand gebouw dat een symbolische plaats bekleedt aan de toegang tot de site.

De parkplaats strekt zich uit langs de verschillende gebouwen van de Campus als een groen raster dat aansluit op en integreert met dat van de naburige percelen.

Het gebouw “EM/STIC”

Het gebouw “EM/STIC”, waarin de afdelingen Elektromechanica (EM) en de Informatie- en Communicatiewetenschappen en -technieken (STIC) gehuisvest zijn, vormt een eerste fase van een groter gebouw dat, in het voorgestelde overzichtsplan, alle Toegepaste Wetenschappen (TW) van de campus groepeert.

Deze eerste fase biedt een oppervlakte van 16 710 m² (van de 35 520 m² van het volledige gebouw). Ze komt centraal om zoveel mogelijk flexibiliteit toe te laten voor de verwezenlijking van de toekomstige stukken en om de bestaande situatie zo min mogelijk te verstoren: de afdeling Bouw en Ingenieurs-Architecten komt in de zuidelijke verlenging en de afdeling van het Institut Supérieur des Ingénieurs de Bruxelles (ISIB) in de noordelijke verlenging.

Na voltooiing zal het gebouw van de TW ongeveer een derde van de nieuw in te planten oppervlakten op de campus beslaan. Op dit ogenblik vormt het dus het grootste gebouw van het nieuwe overzichtsplan.

Het gebouw van de TW komt op een noord-zuidas tussen de gebouwen N, O, B en het CAL. Deze ligging biedt de volgende voordelen:

– Het terrein waarop het gebouw komt, is niet bebouwd en is vrij van grote beperkingen.

– De nabijheid van de gebouwen N en O zorgt voor een doeltreffende synergie, in het bijzonder door de groepering van de informatica-afdelingen van de drie gebouwen.

– De noord-zuidinplanting van het gebouw maakt het mogelijk om de meeste kantoren en laboratoria in het noorden en in het zuiden te lokaliseren, wat de zonweringsmogelijkheden in de zomer en de zonnewinsten in de winter optimaliseert.

– Het gebouw beschikt over een zuidelijk gerichte gevel, naar de nieuwe onthaalplaats, waarvan het een structurerend onderdeel vormt. Het is dus zichtbaar vanuit de stad en zodra men de site betreedt. We merken op dat deze bevoorrechte zichtbaarheid bestaat van bij de bouw van de 1e fase.

– De inplanting van het nieuwe gebouw “EM/STIC” maakt gebruik van de bestaande toegang tot de site in het noordwesten, op de Pleinlaan. Ze zorgt voor de toegang tot de nieuwe parkeerplaatsen die buiten aangelegd worden ten noorden van het nieuwe gebouw en tot de loskades van de werkplaatsen van EM.

– Het gebouw beschikt over een interne noord-zuidverkeersas die samenvalt met de verkeersas van de site. Hij verbindt de hoofdingang van de campus met de toegang tot de VUB-site.

De bufferruimtes

De ruimtes tussen de verschillende vleugels van het gebouw vormen overdekte binnenplaatsen afgesloten met glasramen van het type “landbouwserres” als dak en glazen lamellen als gevel. Ze vormen bufferruimtes die, naast de vele fysische voordelen voor het gebouw (thermisch en akoestisch comfort, energieverbruik, bescherming tegen wind, doorlatendheid van de schil,…), de materialen van de binnengevels op duurzame wijze beschermen en een aangenaam levenskader scheppen. De binnenplaatsen bevorderen ontmoeting, communicatie en rust in alle weersomstandigheden en worden ware levensruimtes. De groene inrichting van de daken in deze bufferruimtes draagt bij tot de verbetering van de omgeving van de gebruikers en biedt een aangenaam uitzicht aan alle lokalen die erop uitkomen.

De modulatie van het plan en de wanden

Het gebouw is ingericht op een raster van 3 m, verdeelbaar in 2 x 1,5 m en in 4 x 0,75 m. Om economische redenen kiest het project het kleinste raster uit de rasters die door het programma worden aangevoerd, en deelt dit door 2 om de flexibiliteit en de aanpasbaarheid van het gebouw te vergroten.

De modulatie wordt uitgebreid naar het volledige gebouw volgens een orthogonale samenstelling.

Het grondvlak is vrij; de kolommen en de verticale verkeerskernen vormen de enige vaste draagpunten. De afscheiding gebeurt door middel van lichte wanden in gipskartonplaten, universele en gemakkelijk om te vormen bouwelementen met lage kostprijs, die bovendien het behoud van het eenvormige uitzicht tijdens de opeenvolgende transformaties garanderen.

De aanpasbaarheid en de duurzaamheid van de gebouwen

Het ontwerp van het gebouw “EM/STIC” beoogt een duurzaamheid op lange termijn:

– Flexibiliteit: alle oppervlakken worden ontdaan van specifieke kenmerken; de gangen kunnen meerdere posities innemen naargelang van de behoeften; de binnenwanden zijn licht en de technische leidingen kunnen overal in het gebouw gemakkelijk horizontaal en verticaal passeren.

– Gebruiksgemak: alle plateaus zijn gelijkvloers zodat ze gemakkelijk aangepast kunnen worden aan hun gebruik als onderwijs- en onderzoeksruimte voor alle domeinen van de Toegepaste Wetenschappen. Ze zijn eveneens toegankelijk voor personen met beperkte mobiliteit.

– De minimalistische, rationele eenheidsarchitectuur van het gebouw met een industrieel en technologisch karakter is perfect afgestemd op haar functie en verleent een gepast imago aan de nieuwe faculteit Toegepaste Wetenschappen.

– De materialen zijn eenvoudig, stevig en standaard, en grotendeels vooraf industrieel vervaardigd.

– De hoogte van de verdiepingen verschillen naargelang van de vrije hoogte van de belangrijkste soorten ruimtes die er ingericht zullen worden: werkplaatsen (6 m) op de benedenverdieping, laboratoria (3,6 m) op de 2e verdieping, kantoren (2,6 m) op de 3e en 4everdieping.

Oppervlakte van het terrein: 97 531 m²; oppervlakte van de nieuwe gebouwen op het overzichtsplan: 101 000 m²; oppervlakte van de gehandhaafde bestaande gebouwen op het overzichtsplan: 54 000 m²; oppervlakte van het gebouw “EM/STIC”: 16 710 m²; 2010- ; (01/570).
Wedstrijd op uitnodiging. Bekroond project. In het stadium van aanbesteding.

Document E41_01/570 -NL Editie 2016-12-20

Uitgevoerde diensten:

• Milieu.
• Landschap.
• Stedenbouw.
• Architectuur.
• Binnenhuisarchitectuur.
• Structuur.
• Speciale technieken.
• Kostencontrole.
• Energetische en duurzame concepten.
• Projectbeheer.
• Kostenbeheer.
• Algemene coördinatie.

Credits

Architecture and Engineering:
Philippe SAMYN and PARTNERS All projects are designed by Philippe Samyn who also supervises every drawing

Structural Engineering:
Philippe SAMYN and PARTNERS with SETESCO (sister company 1986-2006) or INGENIEURSBUREAU MEIJER (sister company 2007-2015) if not mentioned

Services engineering:
Philippe SAMYN and PARTNERS
with FTI (sister company since 1989)
if not mentioned


01-570 FACULTY OF APPLIED SCIENCES, ULB, BRUSSELS.
Client: BRUSSELS FREE UNIVERSITY.
Architecture:

Design Partner:
Philippe SAMYN

Administrative Partner:
Competition and project phases:
Quentin STEYAERT

Ass. Administrative Partner:
Project phase:
Dimosthènis SPANTOURIS

Associates:
Competition phase:
Laura BARBARITO, Coline BAZIER, Benedetto CALCAGNO, Jacques CEYSSENS, Thomas COOREMAN, André CHARON, France DEFRENNE, Nathan DUVIVIER, Dikran GUNDES, Thierry HENRARD, Olivier JOTTARD, Marie NAUDIN, Elli PAPACOSTA, Bianca PINTENS, Jean-Charles PUECHBLANC, Chloé STUEREBAUT.

Project phase:
Laura BARBARITO, Mariuca CALIN, Katherynne MASTEJ, Giulia PAULETTI, Fanni VAESSEN.

Structure: Structural engineering:
Competition and project phases:
INGENIEURSBUREAU MEIJER sprl, Ir Jan
MEIJER manager and Dr Ir Philippe SAMYN manager.
Services:

Building services:
Competition and project phases:
FTI (Flow Transfer International sa), Andrew JANSSENS CEO, Jean MICHIELS, Frédéric MICHAUX et Dr Ir Philippe SAMYN Administrators.

Energy consultancy:
Competition and project phases:
CERNERGIE scrl (Ir Lionel WAUTERS).
Competition phase:
AirSR sprl (Dr Ir D. OLIVARI, Dr Ir Ph SAMYN, Dr Ir F. MASY).

Acoustics counsultancy:
Competition and project phases:
DAIDALOS PEUTZ (Ir P. MEES).

Microclimate consultancy:
Competition and project phases:
Von KARMAN INSTITUTE FOR FLUID
DYNAMICS (Ir Ph. PLANQUART).

Urban planning consultancy:
Competition phase:
AGORA (Rodolphe DEHARD, Serges PEETERS).

Economist:
Competition and project phases : AMIRATO (Ing. Martine FORGET).


Fotografen:

Foto model: Andres FERNANDEZ MARCOS

Model Masterplan
Renders eerst project
Renders laatste project
Tekeningen Masterplan

For plans sections and elevations, please refer to the archives section of the site available from the “references” menu.

570-VUB Oefenplein - overzichtsplan en gebouw van de toegepaste wetenschappen EM/STICFilippo Aimo