569-1-Brandweerkazerne voor het SRI-Charleroi

Charleroi (België), voor de tijdelijke vennootschap “THOMAS & PIRON – CIT BLATON”
50°23’29,53’’N, 4°25’46,35’’O
13.359 m² bovengronds, 6.362 m² ondergronds; 2012-2016; (01/569-1)
Uitgevoerde diensten:

• Architectuur en omgeving
• Stabiliteitsstudie
• Speciale technieken

Inleiding:

Gezien de specifieke kenmerken van de site vertoont het project een eenvoudige, hedendaagse, compacte en functionele bouwstijl (personen- en voertuigenstroom). Tegelijk stelt het een herkenbare iconische vorm voor, die aansluit bij het resoluut tertiaire karakter van de omgeving.

Document E41_01/569 -NL Editie 2016-12-22

Ligging:
De snelle toegang tot de vlakbij gelegen autoweg is essentieel voor de ligging van de kazerne. Daarom is het van cruciaal belang dat de logica van de keuze van deze site wordt versterkt door snel en veilig verkeer van voertuigen en personen in geval van alarm. Alles wordt dus in het werk gesteld om de reactietijd binnen de kazerne te verkorten.

De ligging van het gebouw is het resultaat van een studie die als doel heeft te beantwoorden aan de vereisten van de site: groot hoogteverschil, buurt, toegangswegen, gering draagvermogen van de bodem, windrichting, stand van de zon, enz.

De ligging van het gebouw op het hoge, platste deel van het terrein beperkt de hoeveelheid graaf- en aanvulgrond als gevolg van de bouw. De twee bestaande toegangswegen, waarvan de eerste wordt gebruikt voor interventies en de tweede om personeel en bezoekers toegang te verschaffen, leggen de positie op het plan vast om de lengte van de wegen te beperken.

De holte die wordt gevormd door de toegang in het zuiden, wordt benut om de ingang van het gebouw op niveau 0 te maken (voetgangers, fietsen en auto’s), evenals een zone die toegankelijk is voor vrachtwagens van leveranciers. De hoger gelegen toegang in het westen legt niveau 1 van het gebouw vast als het interventieniveau. Dit niveau wordt omgeven door een randweg, zodat elke brandweerwagen onafhankelijk van de andere door een specifieke sectionale poort kan buitenrijden.

De noord-zuidas, die op natuurlijke wijze gestalte krijgt in de toegang op niveau 0, maakt van het horizontale hoofdverkeer, onderstreept door al het verticale verkeer, de echte ruggengraat van het project. Hij bepaalt op die manier de oriëntatie van het gebouw.

In de gezichtshoek van deze as ligt de oefentoren, gebouwd aan de andere kant van de interventieweg, op de kruising van deze noord-zuidas en de as van de toegangswegen van de interventievoertuigen. Deze rijzige toren van 25 m is voorzien van een gevelbekleding uit geperforeerd staal als structureel stutwerk.

De toren is omgeven door een geasfalteerde, naar het noorden gerichte oefenzone, waardoor brandweerwagens vlot rond de toren kunnen draaien en branden kunnen simuleren. De studie van de site stelt namelijk voor om de zone voor brandoefeningen ten noorden van het terrein aan te leggen, om te vermijden dat de rook overslaat op de aanpalende huizen.

De zuidoostelijke zone volgt de contouren van het bestaande terrein om de voetafdruk van de constructie op deze bijzonder groene site zo klein mogelijk te houden. Ze sluit op natuurlijke wijze aan op het buitensportveld, dat in het verlengde van de leverzone ligt. De site, volledig beveiligd dankzij een doorlopende omheining, heeft dus maar twee aparte en beveiligde toegangen: de westelijke interventietoegang op niveau 1, en de zuidelijke toegang voor het publiek en de leveringen op niveau 0.
Morfologie van het gebouw:

De ronde vorm van het plan vloeit rechtstreeks voort uit het tracé van de stromen van interventievoertuigen. Er komen namelijk twee verkeerswegen: een binnenweg voor de terugkerende voertuigen en een buitenweg voor de vertrekkende voertuigen. Om te vermijden dat deze twee stromen elkaar kruisen en ervoor te zorgen dat er zowel binnen als buiten de grote hal geen enkel manoeuvre plaatsvindt, is deze ronde vorm een noodzaak. Alle functies worden ondergebracht in deze cilinder van ongeveer 90 m diameter en 5 niveaus hoog. Het erg compacte karakter van dit volume vermindert dus de blootgestelde buitenvlakken en beperkt het energieverlies. Alvorens productiesystemen van hernieuwbare energie te installeren, is het immers van essentieel belang om energie aan de bron uit te sparen, door het verlies te beperken en zo veel mogelijk gratis energie te winnen uit de architectuur en de inplanting daarvan.

Een geprofileerde plaat uit gegalvaniseerd staal met perforaties vormt een verticaal scherm dat het gebouw bekroont. Het beschermt de gebogen gevel tegen de zon en breidt zich uit tot een reling op het buitenterras, langs de belendende atletiekpiste. Het perforatiepercentage van 51 % maakt de plaat vrijwel doorzichtig van binnenuit.

De 5 niveaus zijn als volgt verdeeld:

NIVEAU 0 – Ingang

Dit half ondergrondse niveau ligt gelijk met de zuidelijke toegang en vormt zo een ideale toegangsweg naar de parkings en de leverzone. Alle parkings en de loskade zijn overdekt. De parking maakt een duidelijke verdeling tussen de bezoekers, het dagpersoneel en het “24 u”-personeel. Dit niveau bestaat voor de rest uit de technische lokalen, de opslagzones (rechtstreeks verbonden met de loskade) en de lokalen voor de gespecialiseerde eenheden. Daarnaast vinden we er een maskerparcours en de toegang tot de oefentoren.

De ondergrondse parking, beschermd tegen slecht weer, verkleint de voetafdruk en vergroot maximaal de groene buitenzones.

Voor extra comfort zorgt de inval van daglicht in de parking, door een spiegel die het licht uit de centrale lichtschacht weerkaatst. Zo wordt de ruimte helderder en de ingang beter zichtbaar. Deze vierkante lichtschacht van 13 m zijde bevindt zich immers vlak naast de verticale verkeerskern en de museum-onthaalruimte. Ze leidt de gebruikers als vanzelf naar deze plaats.

NIVEAU 1 – interventie

Deze zone, die gelijkloopt met de westelijke toegang, wordt aan de rand ingenomen door de grote hal die de garage voor de voertuigen herbergt, en door een strook voor het binnenverkeer. In een apart compartiment staan de ambulances onder constante temperatuur, en in een ander compartiment bevindt zich een carwash. Er staat geen enkele kolom tussen de verkeersweg en de parkeerplaatsen, waardoor heel wat potentiële ongevallen vermeden kunnen worden en deze ringvormige ruimte erg flexibel is. Er rijdt echter geen enkel voertuig in noodgevallen binnen het gebouw. Elk voertuig beschikt namelijk over een eigen poort en rijdt dus rechtstreeks buiten, zonder de brandweerlieden die naar hun brandweerwagens lopen, in gevaar te brengen. Deze grote hal wordt verlicht door de 48 doorschijnende poorten van 6 m hoog langs de gekromde gevel, die voor zacht en gelijkmatig licht zorgen, en door de lichtschacht. Deze speciale plaats is bedoeld voor viering of bezinning door brandweermannen die terugkeren van hun interventies. Dit “Heldenplein” heeft een sterke identiteit dankzij de grote veelkleurige fresco van de hand van graffitikunstenaar STIX71, die het werk op de noordelijke wand heeft aangebracht, in schril contrast met de neutrale omgeving van de garage.

CIn deze grote ruimte kunnen ook groepen van bezoekers worden verwelkomd, kunnen informatiesessies voor heel de kazerne plaatsvinden, enz.

De componist Pierre Bartholomée heeft ook een hymne geschreven voor de brandweer van Charleroi, “een muziekstuk dat hun moed en toewijding eert, dat de emotionele momenten verenigt en in alle eenvoud de grootsheid van hun opdracht viert.”

De rest van het niveau, binnen de perifere kring, bestaat uit de machinewerkplaats, de interventiekleedkamers en de lokalen voor opslag en onderhoud van uitrusting en brandweerwagens (maskers, flessen, slangen, enz.). Een logisch traject verbindt de vuile elementen, dicht bij de terugkerende interventievoertuigen, en de propere elementen, bij de eerste-interventiewagens.

NIVEAU 2 – kleedkamers

Deze verdieping met een kleine oppervlakte, in de mezzanine van de grote hal en de werkplaats, omvat de private kleedkamers, de specifieke lokalen voor de ambulanciers en enkele kantoren, die licht nemen van de centrale lichtschacht.

NIVEAU 3 – leven en administratie

Op dit niveau bevinden zich alle kantoren van de verschillende diensten en het algemene onthaal van het gebouw, vlak naast de kern van verticaal verkeer. Deze verschillende diensten worden bediend door een centrale noord-zuidgang, die na het doorsteken van een sas ook uitkomt op de leeflokalen van de brandweerlieden (televisielokaal, sporthal, vormingszaal, kamers…). Het centrum voor alarmverwerking, dicht bij de kamers en kantoren, bevindt zich in een ruimte die een panoramisch zicht biedt op de interventieweg.

Al deze lokalen worden verlicht door openingen in de buitengevel en door 7 noord-zuid gerichte patio’s, boven op de centrale lichtschacht. Deze noord-zuidpatio’s zorgen voor een rationeel energiebeheer en verbeteren tegelijk het hygrothermische comfort dankzij watervlakken. De sporthal wordt dan weer verlicht door lichtkoepeltjes van polycarbonaat die op het dak en op het hoge gedeelte van de verticale wanden zijn geplaatst.

NIVEAU 4 – tuin en restaurant

Op deze laatste verdieping bevinden zich een eetzaal met panoramisch zicht op Charleroi, alsook een tuin en een moestuin van een honderdtal m² op het dak. Deze moestuin en de aangrenzende serre kunnen dus rechtstreeks de keuken bevoorraden. Naast het restaurant ligt ook een buitenterras, waar men in de zon kan eten.

CDeze verdieping herbergt ook de toegang tot de tribune van de sporthal en een buitenatletiekpiste die rond het gebouw loopt en een spectaculair zicht op de streek biedt.

VERDIEPING 5 – dak en technische lokalen

Het dak van de sporthal is uitgerust met fotovoltaïsche en thermische zonnepanelen, die deels zorgen voor de productie van de elektriciteit en het warme water die nodig zijn voor de goede werking van de kazerne.

13.359 m² bovengronds, 6.362 m² ondergronds; 2012-2016; (01/569-1).
Beperkte offerteaanvraag met wedstrijd voor de tijdelijke vennootschap “THOMAS & PIRON – CIT BLATON”.

Document E41_01/569-NL Editie 2016-12-22

Krediten:

Architecture and Engineering:
Philippe SAMYN and PARTNERS All projects are designed by Philippe Samyn who also supervises every drawing

Structural Engineering:
Philippe SAMYN and PARTNERS with SETESCO (sister company 1986-2006) or INGENIEURSBUREAU MEIJER (sister company 2007-2015) if not mentioned

Services engineering: Philippe SAMYN and PARTNERS with FTI (sister company since 1989) if not mentioned[/one_third_last]

Contracting authority
City of Charleroi
3, rue de l’Ancre, B-6000 Charleroi
Sir Philippe Coppe

Client
Temporary Association ‘THOMAS & PIRON BATIMENT – CIT BLATON’

CIT Blaton
50 avenue Jean-Jaurès, B-1030 BRUXELLES – tel. +32 2 240 22 11
Frédéric LORIAUX, Michel ROSSIGNON.

THOMAS & PIRON BATIMENT
5 Rue Fort d’Andoy, B-5100 Wierde – tel. +32 081 32 24 24
Pascal DELAHAUT, Stéphane GUYETTE, Michel MAES, Joël POLUS.

ARCHITECTS & ENGINEERS
Philippe SAMYN and PARTNERS sprl, architects & engineers
1537 Chaussée de Waterloo, B-1180 BRUXELLES
Tel. + 32 2 374 90 60 Fax + 32 2 374 75 50
E-mail: sai@samynandpartners.com

Philippe SAMYN
Exclusive copyright owner

With cooperation from:

Structural engineering
Ingenieursbureau MEIJER sprl
32a Gemzenstraat, B-2610 WILRIJK – tel. +32 3 448 25 00

Building services
Flow Transfer International sa
137 rue du Ham, B-1180 BRUXELLES – tel. +32 2 375 75 40

TEAM
Architecture
Principal and design partner : Dr Ir Philippe SAMYN
Administrative partner : Ghislain ANDRE

First contest
Associate partner : Olivier JOTTARD
Collaborators : Coline BAZIER, France DEFRENNE, Nathan DUVIVIER, Carol LIZIN

Second contest and accomplishment
Associate Partners:
Blandine CAPELLE, Alexandro CHICHIZOLA, Olivier JOTTARD.

Collaborators:
Paula FERNANDEZ LOBERA, Elista GESHEVA, Roser IGUAL, Taekjun OH, Vlad POPA, RESERVOIR A (Cedric LODEWICKX, Giorgios MAILLIS, Boris PATERNOSTRE),
Paolo RUARO, Monika STUDZINSKA, Gaofei TAN, Giulia VENTRE.

Structural engineering:
Philippe SAMYN and PARTNERS (Dr Ir Philippe SAMYN, Ir Olivier JOTTARD and Ir Arch. Blandine CAPELLE) with Ingenieursbureau MEIJER sprl (Jan MEIJER and Ben VERBEECK)

Building services:
Philippe SAMYN and PARTNERS (Dr Ir Philippe SAMYN, Ir Olivier JOTTARD and Ir Arch. Blandine CAPELLE) with Flow Transfer International (Andrew JANSSENS)

Building physics:
NEO & IDES (Bruno BUSCH, Jean-Philippe LEMAIRE and Mathieu LEROY)

Accessibility for disabled persons:
Plain-Pied (Xavier ANCIAUX)

Environmental impact report:
AGORA (Serge PEETERS et Rodolphe DEHARD)

Fotografen:

© Photo: Charly Dean
© Photo: Marie-Françoise Plissart
© Photo: Simon Schmitt – www.globalview.be

© Photo: Ghislain André (SAMYN and PARTNERS)
© Photo: Alexandro Chichizola (SAMYN and PARTNERS)
© Photo: Quentin Olbrechts (SAMYN and PARTNERS)

Prijzen:

De brandweerkazerne voor de SRI-Charleroi werd voor de volgende prijzen benoemd:

Staalbouw Wedstrijd – Concours Construction Acier 2016

FEBE Elements Awards 2016

Benelux Trofee voor Thermisch Verzinken 2017
Categorie “Karakteristieke stalen elementen

Plaats:
Buiten:
Binnen:
Films:
Omgeving:
Renders
Tekeningen:
Lanschaap:

For plans sections and elevations, please refer to the archives section of the site available from the “references” menu.

569-1-Brandweerkazerne voor het SRI-CharleroiFilippo Aimo